Özdere'nin Tarihçesi

KASURA → DIOSHIERON → KESRİ → KESRE → ÖZDERE

Tarih sayfaları beldemizi; Hititler döneminde Kasura, İyonyalılar'da Dioshieron, Osmanlılar'da Kesre adıyla yazarken 1960'lı yıllarda şimdiki adı Özdere ile tanışmıştır.

Hititler ve İyonlar Döneminde "Kasura ve Dioshieron"

Uygarlıklar, bitkiler gibi uygun iklim koşulları ve doğa güzellikleri aramışlar; en büyük uygarlıklar, en uygun iklim koşulları içinde en güzel yerleşimlerde devam etmişlerdir. Ege kıyılarımızın o güzel iklimi ve yöresel güzelliği de tarihte en büyük uygarlığa sahip olan İyonya kültürüne beşik olmuştur.

Tarihçi Herodot, İyonya kültürü için şunları yazmıştır: "Asyalı İyonyalılar, kentlerini evrenin en güzel yerlerine inşa etmişlerdir. Evrenin hiçbir köşesinde İyonya kadar doğa güzelliğine sahip bir yer yoktur."

Bölgede yaşam ve yerleşim, 7 bin yıl öncesine kadar uzanmaktadır. Milattan binlerce yıl önce bu topraklarda ilk kentleri kuranların Luvi–Leleg yani Hititler olduğunu biliyoruz. Dioshieron (Özdere)'da MÖ 2.500 yılında yerleşimin başladığı tespit edilmiştir.

Bu topraklar İyonya, Lidya ve Perslere mekan olmuş, Büyük İskender'in ordusunun egemenliği altına girmiştir. Sonra Bergamalılar, Romalılar, Bizanslılar gelip geçmişlerdir. Daha sonraki yüzyıllarda Selçuk Türkleri, Aydınoğulları ve nihayet Osmanlılar bu topraklara hükmetmiştir.

Prof. Dr. Bilge Umar'a göre Kasura adı, Luvi dilinde tapınak anlamına gelen "Kas" ile yüce anlamına gelen "Ura" kelimelerinden oluşmakta ve "Yüce Tapınak" manasını taşımaktadır. Gerçekten de burada Roma devrinde bir Zeus Tapınağı bulunmaktaydı.

Günümüzde (2000'li yıllar) Özdere Belediye Başkanı Haldun Ertok'un desteğiyle yapılan liman çalışmalarında denizden çıkarılan sütun ve mimari kalıntılar, Zeus Tapınağı'nın depremler sırasında sular altında kaldığını göstermektedir.

Osmanlı Döneminde "Kesri"

İzmir'in önemli bir karyesi (köyü) olan Kesri ismine Osmanlı döneminde 1467 ve 1475 tahrir kayıtlarında rastlıyoruz. 1467 tarihli tahrirde Kesri'de 68 hane bulunmaktadır. Hane reisleri içinde dört terzi, bir demirci ve bir dokumacı vardır.

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Kesri ve Gümüldür köyü padişah hassına bağlanmıştı. 1478 yılında Kesri Köyü'nün nüfusunda büyük bir artış yaşanmış; hane sayısı 116'dan 152'ye, mücerret (bekar nüfus) sayısı 16'dan 26'ya çıkmıştır.

Bölge her dönemde önemli bir yerleşim merkezi olmuş; Doğanbey'deki Çıfıt Kalesi korsanlara karşı gözetleme yeri olarak kullanılmıştır.

Cumhuriyet Döneminde Kesre ve Son Olarak Özdere

1926 yılında Değirmendere nahiye olunca Kesri oraya bağlanır. 1927 yılı emlak kayıtlarına göre Kesri, 150 hususi binası, 2 resmi binası, 6 iktisadi binası ve 1 camisiyle bölgenin en önemli merkezidir.

1965 nüfus sayımına göre yörenin en büyük yerleşim alanı yine Kesri'dir ve 1.407 nüfusu vardır. Bu dönem Türk turizminin emeklemeye başladığı yıllardır. Yöredeki Sultan ve Paşa Otelleri bu dönemde yapılmıştır.

Günümüz itibarıyla toplam tesisin 100'e yaklaşmış olması, 35 yıllık süreçte 10.000 yatak kapasitesini geçmesi Özdere'yi önemli bir cazibe merkezi yapmıştır.